تاریخ تحولات سیاسی و اداری در ایران - جلد دوم - (از آغاز تشکیل حکومت امرا و سلاطین ایرانی تا پایان عصر قاجار)

کتاب تاریخ تحولات سیاسی و اداری در ایران - جلد دوم - (از آغاز تشکیل حکومت امرا و سلاطین ایرانی تا پایان عصر قاجار) در جلد دوم تاريخ تحولات سياسي و اداري در ايران، نويسنده به توضیح پیرامون چگونگي تشکیل نظام‌های سیاسی، و نهادهاي حكومتي،‌ حكام و سلاطين خودمختار ویا وابستة ايران زمین، هم‌چون طاهریان و صفاریان و آل‌بویه و حکام ترک تبار غزنوی و سلجوقی پرداخته، و ضمن تبیین رابطة این حکام با دستگاه خلافت بنی‌العباس، و حاکمیت غیر مستقیم آنان بر حکام این دیار - به عنوان خلیفة مسلمین - به ویژه در دورة طاهریان، سامانیان، غزنویان و سلجوقیان، به علل افول قدرت خلفای عباسی در این دوره، که دورة دوم خلافت بنی‌العباس است، اشاره نموده است. سپس تحولات سیاسی و اداری در ایران، پس از حمله چنگیز و شيوه حكومت مغولان در ادوار مختلف حاکمیت آن‌ها را بررسی کرده است. سپس تحولات سیاسی و اداری در نظام حکومتی صفویه، افشاریه و زندیه را مورد بررسی قرار ‌گرفته و چگونگی به قدرت رسیدن ‌خاندان قاجار و تحولات سیاسی و اداری این دوره پایان بخش جلد دوم این کتاب مي‌باشد. شايان ذکر است که عصر قاجار، در واقع سر‌آغاز شتاب فزایندة نوگرایی، و شروع حرکت در جهت اخذ دستاورد‌های نوین غرب، به قیمت نادیده انگاشتن سنت‌های دیر پای اداری ایران زمین است. لذا در تبیین تحولات سیاسی و اداری دوره قاجار، آن‌چه بیشتر مورد توجه نگارنده بوده است، شكل‌گيري نظام‌های اداري به تقليد از غرب است که در زمان فتعلي‌شاه قاجار شروع شد و در زمان ناصرالدين شاه شدت یافت. سفرهاي ناصر‌الدين شاه به اروپا منجر به پی‌نهادن نهادهایی شد که اغلب با نیازهای جامعه ایرانی و فرهنگ اين ديار، تناسبی نداشت. سازمان‌های ظاهراً نوینی که در عصر قاجار به توصیه مستشاران غربی پی‌نهاده شد، نه تنها نتوانست حلال مشکلات مردم این دیار باشد بلکه همواره به عنوان یک معضل و یک مسأله، پیش روی مردم و دولت‌مردان این مرز و بوم بوده، و شاهدیم که در مقاطع مختلف تاریخ معاصر، اصلاح نظام اداری، همواره مورد توجه دولت‌مردان بوده و هست. کتاب حاضر در سه بخش و در قالب 8 فصل به رشته تحرير درآمده است. در بخش اول با عنوان «تحولات سیاسی و اداری در دوره حكومت امراء و سلاطين ايراني»؛ در دو فصل؛ پيرامون تحولات سیاسی و اداری در دورة حکام ايراني (طاهریان و صفاریان و سامانیان) و تحولات سیاسی و اداری در دوره حكومت شیعی آلبويه (دیالمه) بحث شده است. در بخش دوم تحت عنوان «تحولات سیاسی و اداری در دوره سلاطین ترک تبار»؛ در دو فصل؛ پيرامون تحولات سیاسی و اداری در دوره غزنويان و سلجوقیان؛ و تحولات سیاسی و اداری در دوره حکومت مغولان بحث و بررسي شده است. در بخش سوم با عنوان «تحولات سیاسی و اداری دور دوره سلاطین ایرانی»؛ در سه فصل؛ در مورد تحولات سیاسی و اداری در حکومت صفویان؛ تحولات سیاسی در دوره حکومت افشاریه و زندیه؛ و تحولات سیاسی و اداری در دوران حکومت قاجاریه بحث شده است. در فصل پاياني نيز نويسنده به جمع‌بندي از مباحث کتاب پرداخته است.