استراتژی نرم؛ مبانی اقدام عاری از خشونت

کتاب استراتژی نرم؛ مبانی اقدام عاری از خشونت اقدام عاری از خشونت، رفتاري است که طبق برنامه‌ای استراتژیک و بر مبنای تحلیل موقعیت، نقاط قوت‌ و ضعف‌ گروه‌های درگیر، ماهیت، ظرفیت‌ها و مقتضیات تکنولوژیکی و به ویژه اصول استراتژیک شرايط، براي مقابله با حريف اتخاذ مي‌گردد. این کتاب به خوبی خواننده را با اصول و روش‌های براندازی نرم آشنا می‌کند و اساساً نویسنده آن را با هدف آموزش شیوه‌های مبارزه بدون خشونت برای مقابله با رژیم‌های مخالف ایالات متحده آمریکا به رشته تحریر درآورده است. مطالعه اين کتاب چارچوبی به دست می‌دهد که تفکر منظم درباره مبانی استراتژي نرم را ميسر مي‌سازد. این کتاب حاوی اطلاعاتی درباره نظریه، برنامه‌ریزی استراتژیک و اقداماتی در خصوص اقدام استراتژیک عاری از خشونت است که اثربخش بودن آن‌ها به اثبات رسیده است... استراتژي نرم از جهتی می‌تواند به عنوان جایگزینی برای منازعه نظامی نيز مطرح شود چون به‌طور منطقی احتمال می‌رود که خسارت جانی و مالی کمتری به بار آورد. اما حتی اگر چنین نیز نباشد، تجربه نشان داده که اقدام عاری از خشونت وسیله مؤثری برای رویارویی با [استبداد و استعمار] است. یک پیروزی نظامی با منهدم کردن توانایی حریف و تمایل به ادامه نبرد به دست می‌آید. از این نظر استراتژي نرم تفاوتی با مبارزه مسلحانه ندارد جز اینکه سلاح‌های بسیار متفاوتی در آن به کار گرفته می‌شود. هدف اصلی اين كتاب آن است كه مقدمه‌ای در خصوص مبانی استراتژي نرم در اختيار مخاطب قرار دهد و گفتگوی كوتاهی راجع به كاربردهای آن ارائه دهد. اين كتاب يك كار قطعی و بی‌چون و چرا نيست، بلكه تنها رويكردی به تفكر درباره استفاده از استراتژي نرم است.اين كتاب شباهت‌ها ميان نبرد مسلحانه و غيرمسلحانه را نشان می‌دهد، اما تأكيد بر چيزی است كه شايد نامحسوس‌ترين شباهت باشد كه آن اهميت اتخاذ رويكردی سيستماتيك جهت تصميم‌سازی و برنامه‌ريزی است. يك استراتژی صحيح، دستورالعمل‌ها و اولويت‌هايی را جهت رسيدن به اهداف فراهم می‌آورد و اجازه انعطاف لازم را برای سازگار نمودن طرح‌ها و برنامه‌ها با فرصت‌ها و چالش‌های جديد را می‌دهد.اين خطای بزرگی است كه همچنان از برنامه‌ای پيروی كنيم كه عوامل شرایطی كه پديد آورنده طرح بودند، تغيير كرده باشند و البته وقوع چنين تغييراتی طبيعی است. با اين وجود، با داشتن يك استراتژی صحيح، برنامه‌ای هوشمندانه و رهبری قدرتمند، يك اقدام عاری از خشونت می‌تواند به سرعت آن تعديل‌ها را انجام دهد و ميدان عمل را انتخاب نمايد و حريف را مجبور سازد تا با شرايط او بجنگد و آن استراتژی و رهبری می‌تواند تفاوتی تعيين كننده در نتايج هر اقدام عاری از خشونت ايجاد نمايد. کتاب حاضر در 14 فصل به شرح زير منتشر شده است. فصل1 با عنوان «نظریه قدرت سیاسی»؛‌ پيرامون تئوري و منابع قدرت بحث مي‌نمايد. فصل2 با عنوان «ارکان حمایت»؛ در مورد ارکان حمايت از جمله پلیس، ارتش، بوروکراسي، رسانه‌ها، جامعه تجاری، جوانان، کارگران، سازمان‌های مذهبی، و سازمان‌های غیر دولتی (سمن‌ها) بحث مي‌نمايد. فصل3 با عنوان «اطاعت»؛ پيرامون مباحثي همچون عادت، ترس از مجازات، نفع شخصی، تعهد اخلاقی، عوامل فوق بشري، هم ذات پنداری روان شناختی، حوزه بی‌تفاوتی، و فقدان اعتماد به نفس بحث مي‌نمايد. فصل4 با عنوان «سازوکارها و روش‌ها»؛ در دو بخش ابتدا موارد مربوط به سازوکار از جمله تغییر عقیده، موافقت، اجبار، و فروپاشی؛ و سپس موارد مربوط به روش‌ها از جمله اعتراض و اقناع، عدم همکاری و مداخله بحث کرده است. فصل5 با عنوان «حل مسأله»؛ شش بند مربوط به حل مسأله از جمله بیان مسأله، فرضیات، واقعیات موجود در مسأله، بحث درباره واقعیات، نتیجه گیری، و پیشنهادات بحث مي‌نمايد. فصل6 با عنوان «برآورد استراتژیک»؛‌ در مورد دلایل و ملاحظات مربوط به شرح مأموریت و برآورد وضعیت بحث و بررسي کرده است. فصل7 با عنوان «ملاحظات برنامه‌ریزی در عمل»؛ پيرامون ارزش سازماندهی اطلاعات ، اصول کلان برنامه‌ريزي، اقدامات كنترلی، ارکان حمایت، امکانات در برابر اهداف و ايجاد معضل برای حريف بحث مي‌نمايد. فصل8 با عنوان «عمليات رواني»؛ پيرامون اجزای تشكيل دهنده تبليغات، طبقه‌بندی تبليغات، و شگردهای ارتباطات بحث مي‌نمايد. فصل9 با عنوان «نگرش‌هايی به تفكر استراتژيك»؛ در مورد ديدگاه‌هاي ماكياولی، كلاوزوتيس، گاندی و سر باسيل ليدل هارت بحث مي‌نمايد. فصل10 با عنوان «ترس»، پيرامون فيزيولوژی ترس و غلبه بر آثار ترس بحث کرده است. فصل11 با عنوان «مديريت و رهبري»، در مورد خصوصيات و سبک‌هاي رهبري بحث کرده است. فصل12 با عنوان «آلاينده‌ها»؛ پيرامون مباحثي همچون خشونت به عنوان يك آلاينده، بروز تفرقه به عنوان آلاينده، تصوّر منحصر بفرد بودن، حضور اتباع خارجی، حضور پررنگ نيروهای نظامی، ساختار سازمانی نامناسب و عوامل تحريك بحث نموده است. فصل13 با عنوان «نفوذ بر مخاطبان خارجی»؛ پيرامون حكومتها، سازمانهای غير دولتی (سمن‌ها)، و رسانه‌ها بحث مي‌نمايد. و فصل14 با عنوان «مشاوره و آموزش»؛ پيرامون افزايش منابع انسانی برای آموزش مؤثر، استانداردسازی اطلاعات اصلی، تنوع بخشيدن به منابع اطلاعات و مهارت‌ها، و چه عاملی مربيان و مشاوران كارآمد می‌سازد؟