حی بن یقظان و سلامان و ابسال

این کتاب محصول پژوهشی تطبیقی می باشد در دو قصۀ کهن، قصۀ حیّ بن یقظان و قصۀ سلامان و ابسال، به روایت راویان بزرگ آن در زبان و ادب فارسی و عربی، و جامع ترین تحقیق به زبان فارسی می باشد که دربارۀ اصل و مأخذ دو قصّه و تجزیه و تحلیل و تأویل آن ها و نیز تطبیق اجزای مختلف و قصّه های فرعی با سایر داستان ها و روایات ملل و اقوام انجام یافته است. ضیاءالدین سجادی (1375  1298) خود گفته است که موضوع اصلی این تألیف تحقیق و بحث دربارۀ قصۀ سلامان و ابسال است؛ قصه ای رمزی و تمثیلی فلسفی و عرفانی که ریشۀ یونانی دارد و بعضی همانندی نیز برای آن از داستان های قبایل عرب نقل کرده اند. ولی به سبب همانندی و هم بستگی این دو داستان ناچاریم به قصة حیّ بن یقظان نیز بپردازیم: قصّه ای تمثیلی و عرفانی و بسیار پیچیده و رمزی که نخستین بار ابن سینا آن را نوشته است.