خاطرات شیخ مصطفی رهنما

کتاب خاطرات شیخ مصطفی رهنما، نوشته مسعود کرمیان بر اساس مصاحبه‌های حضوری با این مبارز برجسته، به روایت زندگی سیاسی و حماسی شیخ مصطفی رهنمایی در دوران پهلوی می‌پردازد. این داستان بلند، مبارزات او را از جوانی و مخالفت با رضاشاه آغاز می‌کند و تا پیوستن به نهضت ملی شدن نفت، مقابله با کودتای 28 مرداد، تحمل شکنجه‌ها و تبعیدهای ساواک دنبال می‌کند. وجه تمایز این خاطرات، تمرکز بر پایمردی شیخ رهنما در مبارزه با اسرائیل و حمایت از مردم مظلوم فلسطین است که او را دارای وجهه بین‌المللی ساخت.

درباره کتاب خاطرات شیخ مصطفی رهنما

این کتاب، یک سند تاریخی ارزشمند درباره تاریخچه مبارزات سیاسی ایران، به‌ویژه در دوران سلطنت پهلوی اول و دوم است. شیخ مصطفی رهنما فعالیت خود را در جوانی و به دلیل مخالفت‌های پدربزرگش با رضاشاه آغاز کرد و با مفاسد حکومت استبدادی آشنا شد. این خاطرات مسیر پر تلاطم او را از پیوستن به نهضت ملی شدن صنعت نفت و فعالیت‌های افشاگرانه تا ایستادگی جسورانه در برابر کودتاچیان پس از 28 مرداد، با وجود انتقاداتی که به دکتر مصدق داشت، دنبال می‌کند. این روایات، تصویری روشن از فداکاری‌های مبارزان در مسیر دموکراسی‌خواهی و عدالت‌طلبی ارائه می‌دهد.
بخش مهمی از خاطرات شیخ رهنما به شرایط سخت زندان‌ها و رویه‌های غیرقانونی حکومت پهلوی دوم می‌پردازد. بریده کتاب به‌خوبی این فضای وحشت و ظلم را ترسیم می‌کند، جایی که زندانیان بی‌محکومیت مانند رهنما، صرفاً به دلیل مخالفت با شاه، به تبعیدهای سخت (مانند جزیره خارک) فرستاده می‌شدند تا «بپوسند و تلف شوند.» توصیف سرقت جیره زندانیان توسط سروان وحدت و حملات شبانه به خوابگاه‌ها، عمق استبداد و قساوت مأموران ساواک و فرمانداری نظامی را به نمایش می‌گذارد و نشان می‌دهد که مبارزه با شاه هزینه‌ای سنگین و جانی داشته است.
یکی از نقاط قوت و تمایز این مجموعه خاطرات، توجه به بُعد بین‌المللی مبارزات شیخ مصطفی رهنما است. او علاوه بر مقابله با حکومت پهلوی، به همان اندازه در مبارزه با اسرائیل و حمایت از مردم مظلوم فلسطین پایمردی به خرج داد. این وجهه بین‌المللی، شهرت و تأثیرگذاری او را فراتر از مرزهای ایران برد. این کتاب که حاصل پنجاه ساعت مصاحبه حضوری در سال‌های 1378 و 1379 است و با پیوست‌هایی شامل تصاویر و دست‌نویس‌ها تکمیل شده، نه تنها زندگی یک مبارز ایرانی، بلکه زندگی یک فعال حقوقی بین‌المللی را مستند می‌کند.

خواندن کتاب خاطرات شیخ مصطفی رهنما را به چه کسانی توصیه می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران، به‌ویژه دوره پهلوی، تاریخچه نهضت ملی شدن نفت و وقایع پس از کودتای 28 مرداد توصیه می‌شود. همچنین این اثر برای پژوهشگران حوزه مبارزات بین‌المللی و حامیان فلسطین، یک سند معتبر و ارزشمند خواهد بود.

در بخشی از کتاب خاطرات شیخ مصطفی رهنما می‌خوانیم:

شبها عده‌ای را مامور می‌کردند که می‌ریختند و حمله می‌کردند به خوابگاه زندانیان و می‌زدند و می‌کوبیدند و قهقهه مستانه سر می‌دادند و سرمست از پیروزی می‌رفتند. س سروان وحدت حتی از جیره زندانیان نیز نمی‌گذشت و همیشه مقداری از آن را به سرقت می‌برد. من درحالی به خارک تبعید شدم که هنوز در دادگاه محکوم نشده بودم و فقط توسط فرماندار نظامی بازداشت شده بودم. ولی می‌گفتند تو را چون مخالف شاه هستی و علیه شاه اعلامیه چاپ کرده‌ای بازداشتت کرده‌ایم و چنین کسی دادگاه نمی‌خواهد، به خارک می‌فرستیمت که زحمت دادگاه هم کم شود؛ بلکه خودت آنجا رفع زحمت کنی و بپوسی و تلف شوی...