قرآن و مثنوی - فرهنگواره تاثیر آیات قرآن در ابیات مثنوی

کتاب قرآن و مثنوی اثری ارزشمند دانسته شده است که پیوندها و ارتباطات میان قرآن و مثنوی را کندوکاو کرده است. نویسندهٔ این کتاب پژوهشی، بهاءالدین خرمشاهی اظهار کرده است که حتی صورت و ساختارهای مثنوی معنوی از مولوی نیز از قرآن کریم تأثیر گرفته و مولوی‌پژوهان بزرگی همچون «بدیع‌الزمان فروزانفر» و حتی خودِ مولانا جلال‌الدین محمد بلخی به شباهت‌های صوری و معنایی قرآن و مثنوی اذعان داشته‌اند. گفته شده است که منظور از شباهت ساختار، همان غیرپیوستگی و عدم خطی‌بودن هر دو اثر است که یکی قدسی و وحیانی است و دیگری زمینی و الهامی، اما مطالب هر دو به‌شکلی حجمی، تودرتو و معنادرمعنا بیان شده است. مورد بعدی از ارتباط قرآن و مثنوی، نظریات و برداشت‌های مولوی دربارهٔ قرآن است که این کتاب آسمانی را دارای ظاهر و باطن و همچنین اثری وحیانی و تحریف‌ناپذیر می‌داند. اصل عدم‌تفسیر یا مهم‌تر از آن عدم‌تأویل از آیات قرآن نیز از دیگر آرای مولانا است که بر اساس آن معتقد است معنای قرآن را باید فقط از قرآن به دست آورد و با احتیاط از ظاهر به باطن آن دست یافت. در این باره بیشتر بخوانید.

می‌دانیم که مولانا جلال‌الدین محمد بلخی مولوی در تاریخ 6 ربیع‌الاول 604 (15 مهر 586) به دنیا آمد و در تاریخ 5 جمادی‌الثانی 672 هجری قمری (4 دی 652 هجری شمسی) درگذشت. او معروف به مولانا، مولوی، رومی و نام کاملش «محمد بن محمد بن حسین حسینی خطیبی بکری بلخی» بوده است. او شاعر پارسی‌گوی ایرانی است. اثرگذاری آثار مولوی فراتر از مرزهای ملی و تقسیمات قومی است. ایرانیان، افغان‌ها، تاجیک‌ها، ترک‌ها، یونانیان، دیگر مسلمانان آسیای میانه و مسلمانان جنوب شرق آسیا همواره از میراث معنوی رومی تأثیر گرفته‌اند. اشعار او به‌طور گسترده و به بسیاری از زبان‌های جهان ترجمه و خوانده شده است. بیشتر آثار مولوی به زبان فارسی سروده شده است، اما او در اشعارش به‌ندرت از ترکی، عربی و کاپادوسیه‌ای یونانی نیز استفاده کرده است. مثنوی معنوی اثر او که در قونیه تصنیف شده یکی از عالی‌ترین اشعار زبان فارسی به‌شمار می‌رود که در 6 دفتر مجزا سروده شده است. این کتاب به زبان شعر نوشته شده و در آن می‌توان حکایت‌های مختلفی را در بستری مشترک خواند و از نکات مهم و پندهای موردنظر شاعر آگاه شد. از دیگر آثار این شاعر و عارف ایرانی می‌توان به این موارد اشاره کرد: «فیه ما فیه» (مجموعهٔ تقریرات 71‌گانهٔ مولانا)، «مجالس سبعه» (مجموعهٔ مواعظ و مجالس مولانا)، «دیوان شمس تبریزی» (غزلیات مولانا) و رباعیات.

خواندن کتاب قرآن و مثنوی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب را به دوستداران مطالعه درمورد ت‍أث‍ی‍ر آی‍ات‌ ق‍رآن‌ بر اب‍ی‍ات‌ م‍ث‍ن‍وی‌ پیشنهاد می‌کنیم.