نغمه رود - نشان ها و سازنامه های عبدالقادرین غیبی حافظ مراغی

کتاب «نغمه رود - نشان‌ها و سازنامه‌های عبدالقادرین غیبی حافظ مراغی»، تألیف سید محمد تقی حسینی، به بررسی احکام، نشان‌ها و سازنامه‌های منسوب به عبدالقادر مراغی، موسیقی‌دان بزرگ قرن نهم هجری قمری می‌پردازد. مطالب کتاب به دو بخش تقسیم می‌شود: بخش نخست شامل نامه‌های سلاطین وقت مانند سلطان اویس جلایر، سلطان احمد جلایر و امیر تیمور گورکانی درباره عبدالقادر است که نشان‌دهنده‌ی تأیید و حمایت این پادشاهان از اوست. همچنین در این بخش دو تصنیف منتسب به مراغی، یکی در باب «پیری» و دیگری تصنیف «صحت‌نامه» (که مؤلف آن را از آنِ عبدالقادر دانسته)، آورده شده است. بخش دوم نیز به طور انحصاری به سه ساز «قصعات چینی»، «الواح فولاد» و «ساز مرصع غایبی» اختصاص دارد و تنها از طریق این مکتوبات می‌توان به اطلاعات فنی و ساختاری این سازها دست یافت. هدف این کتاب بیان مطالب جدیدی درباره حیات عبدالقادر مراغی با استناد به این نشان‌ها و سازنامه‌هاست تا جایگاه تاریخی آن‌ها به خوبی درک شود.

درباره کتاب نغمه رود

این کتاب یک منبع دست اول و پژوهشی در حوزه‌ی تاریخ موسیقی ایران در قرون وسطی است. تمرکز بر عبدالقادر مراغی، که یکی از بزرگ‌ترین نظریه‌پردازان و موسیقیدانان تاریخ اسلام است، اهمیت این اثر را دو چندان می‌کند. این پژوهش با اتکا به مدارک و متون نویافته (نشان‌ها و سازنامه‌ها) تلاش می‌کند تا جنبه‌های جدیدی از زندگی و آثار او را آشکار سازد.
ویژگی متمایز این مجموعه، تلفیق مستندات حکومتی و اطلاعات فنی موسیقی است. نامه‌های سلاطین، نشان‌دهنده‌ی جایگاه بلند مراغی در دربار و حمایت‌های سیاسی از اوست، در حالی که «سازنامه‌ها» حاوی اطلاعات تخصصی درباره‌ی ساختار و فنون سازهایی هستند که دانش ما درباره‌ی آلات موسیقی آن دوره را غنی می‌سازند.
این اثر در مجموع، با درک اینکه پژوهش‌های قبلی (نظیر تحقیقات تقی بینش) زمینه‌ساز بوده‌اند، با استفاده از این منابع جدید، به تکمیل پازل حیات تاریخی و فنی عبدالقادر مراغی می‌پردازد. «نغمه رود» نه تنها جنبه‌های حامی‌پروری در هنر قرون اسلامی را روشن می‌سازد، بلکه به عنوان یک سند معتبر، جزئیات فراموش‌شده‌ای از تاریخ نظری و عملی موسیقی ایرانی را حفظ و ارائه می‌کند.

خواندن کتاب نغمه رود را به چه کسانی توصیه می‌کنیم

این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان تاریخ موسیقی ایران، متخصصان سازشناسی سنتی، و علاقه‌مندان به تاریخ فرهنگ و هنر در دوره‌ی ایلخانی و تیموری توصیه می‌شود.