عارفی با دو چهره - سیری در احوال و آثار محمود شبستری

محمود شبستری -عارف نامدار قرن هشتم- علاوه بر منظومهٔ گلشن راز که زبانزد اهل حکمت و عرفان است، منظومهٔ دیگری به ‌نام سعادت‌نامه دارد که چندان شناخته‌شده نیست. نوشتهٔ حاضر گزارش تحلیلی گوشه‌هایی از آرا و عقاید این عارف از منظر این دو منظومه است که در دو بخش جداگانه ارائه می‌شود. چنان‌که عین‌القضاة همدانی در کتاب کلامی- عرفانی زبدةالحقایق متکلمی زبردست و ریزبین است و در تمهیدات بیانگر عرفان عاشقانهٔ احمد غزالی، شبستری نیز دز سعادت‌نامه در کسوت متکلمی صافی‌مشرب نمایان می‌شود و در گلشن راز مطرح کنندهٔ گوشه‌هایی از عرفان نظری مکتب ابن‌عربی با «شمه‌ای از دکان عطار» است. هدف از نوشتن این مختصر از یک ‌سو بررسی محتوایی سعادت‌نامه و از سوی دیگر اشاراتی به توفیق شبستری در جمع میان اندیشهٔ وحدت وجودی ابن‌عربی با عرفان سنتی ایران است.