اقتصاد دفاع در دوران جدید

کتاب اقتصاد دفاع در دوران جدید کتاب «اقتصاد دفاع در دوران جدید» تألیف حسین دری نوگورانی عضو هیأت علمی دانشگاه جامع امام حسین (ع) است که در هشت فصل با عناوینی همچون «کلیاتی درباره اقتصاد دفاع»، «پیشینه علم اقتصاد دفاع»، «روند و ترکیب هزینه‌های نظامی در جهان و ایران»، «پی‌آمدهای اقتصادی هزینه‌های نظامی»، «تخصیص بهینه منابع در درون بخش دفاع: برخی تکنیک‌های تخصیص منابع و بودجه‌بندی در درون بخش دفاع»، «بازار نیروی کار نظامی»، «بازار تجهیزات نظامی» و «اقتصاد بسیج ملی» است. کتاب «اقتصاد دفاع در دوران جدید»، حاصل یک فعالیت تحقیقاتی است که در سال‌های گذشته در دانشگاه امام حسین (ع) صورت گرفته، و با در دسترس قرار گرفتن برخی آمارهای جدید، در زمینه تحلیل‌های مقداری بهنگام شده است. در فصل اول این کتاب، به کلیاتی درباره اقتصاد دفاع پرداخته شده است و ماهیت این علم به گونه‌ای مقایسه‌ای و همچنین برخی مباحث روش‌شناختی مطرح شده است. فصل دوم‌، پیشینه اقتصاد دفاع از سده‌های گذشته، به ویژه در فضایی که امروز به صورت یک اصطلاح کاربرد عمومی یافته است (دنیای غرب)، مرور می‌شود. فصل سوم به روند و ترکیب هزینه‌های نظامی در سطح جهانی و همچنین ایران در چند دهه اخیر اختصاص دارد. فصل چهارم پی‌آمدهای مختلف هزینه‌های نظامی در فرایند و چارچوب بودجه دولت و پس‌انداز و سرمایه‌گذاری و تأثیر بر رشد و ظرفیت جذب، همچنین بر هزینه‌های اجتماعی و بخش خارجی و توسعه اقتصادی و آثار جانبی و باقی‌مانده را به صورت مبنایی تحلیل کرده و سرانجام برخی الگوهای برآوردکننده این آثار را موضوع بحث قرار داده است. پس از نگرشی عمدتاً برون‌بخشی، به فصل پنجم برای تحلیل تخصیص بهینه منابع در درون بخش دفاع پرداخته شده است و برخی تکنیک‌های تخصیص منابع و بودجه‌بندی در درون بخش دفاع را با تمرکز بر تحلیل هزینه، اثربخشی و فرایند تحلیلی سلسله مراتبی و منطق فازی به عنوان رویکردی شهودی به چاره‌جویی نااطمینانی معرفی شده است. برای تحلیل بازار دفاعی، به آگاهی از وضعیت و رفتار دو بازار اصلی دفاعی، یعنی بازار نیروی کار و بازار سرمایه و تجهیزات دفاعی نیاز است، به همین جهت در فصل ششم، بازار نیروی کار نظامی مطرح شده است و علاوه بر مبانی نظری، تقاضا و عرضه و فضای در کنار یکدیگر قرار گرفتن این دو عنصر اصلی سازوکار بازار در قلمرو نیروی کار نظامی را مرور می‌کند. فصل هفتم، فصل تحلیل بازار تجهیزات نظامی است که در آن، ضمن ارائه برخی توابع ریاضی ذی‌ربط، ویژگی‌ها و جانب تقاضا و عرضه در تدارک نیازمندی‌های تجهیزاتی دفاعی بحث شده است. در آخرین فصل که فصل هشتم است به اقتصاد بسیج ملی توجه شده است و علاوه بر معرفی ماهیت و اصول و ویژگی‌های اصلی بسیج ملی امکانات، که قلمرویی به مراتب وسیع‌تر از نیروی مقاومت بسیج و سازمان بسیج است و ارائه نحوه تحلیل اقتصادی آن، مروری بر بسیج در جمهوری اسلامی ایران و ملاحظاتی برای برنامه‌ریزی آن بیان شود. در پشت جلد کتاب «اقتصاد دفاع در دوران جدید» می‌خوانیم: در دوران دفاع مقدس، یکی از نارسایی‌هایی که در گذر زمان بیش از پیش بروز می‌یافت، نارسایی در ملاحظه ابعاد اقتصادی جنگ از سوی برخی دست‌اندرکاران جنبه‌های نظامی جنگ، و کمتر از حد لازم اهمیت دادن به جنگ و پیامدهای آن از سوی برخی متصدیان اقتصادی کشور بود؛ به ویژه آن که آغاز جنگ تحمیلی فاصله چندانی با پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران نداشت، و کشورداری در یک فضای انقلابی مردمی و در چارچوب اسلامی، آن هم هنگام یک بحران جنگی وسیع و طولانی، کمتر فرصت تجربه یافته بود. به همین دلیل به ویژه در اواخر جنگ تحمیلی، ضرورت شکل گرفتن یک نگرش تلفیقی از دانش‌ها و ملاحظات دفاعی امنیتی استراتژیک و اقتصادی،‌ به مراتب فراتر از صرفاً یک رشته علمی، بیشتر احساس می‌شد، و امروز بیش از آن سال‌ها احساس می‌شود.